روزه در دين يهود

در كتابهاي مقدس دين يهود به اين كه قبل از روزگار موسي روزه به طور صحيح معمول بوده يا خير،اشاره اي نشده است.همچنين در تورات به وجوب روزه و حدود آن تصريحي نيست.ولي اين كتاب،روزه داران را ستوده است.اصطلاح روزه در آيين يهود،«تعنيت»است.در اين آيين روزه جزئي از مجموعه اعمالي است كه يك يهودي براي رياضت و كنترل نفس از شهوت ها بايد انجام دهد.معمولاً در ميان هر طايفه و ملت و مذهبي،تلاش براي گريز از اندوه و طل رحمت از خداوند،به واسطه ي روزه صورت مي گرفته است.هنگامي كه قوم يهود مي خواستند در حضور خدا اظهار عجز و تواضع نمايند،روزه به پا مي داشتند تا به گناهان خود اعتراف نموده و به واسطه ي روزه توبه،رضاي الهي را تحصيل نمايند.حتي گاهي در مواقع مصيبت،روزه غير مرسوم قرار مي دادن و در اين صورت،اطفال شيرخوار را از تغذيه و گاهي حيوانات را نيز از چرا منع مي كردند.در تاريخ عهد قديم،از روزه داشتن افراد،همچون روزه داشتن داود،عذرا،الياس،دانيال و بسيار كسان ديگر،سخن به ميان آمده است.روزه هاي مهم يهوديان عبارتند از:

روزه يوم كيپور؛بزرگترين روزه يهوديان است كه با نامهايي چون«يوم ادير»يعني جليل و با عزت خوانده مي شود.

روزه دهم طوت؛يادآور آغاز محاصره اورشليم توسط بُخت النصر.

روزه هفدهم تمور؛يادآور خرابي ديوار اورشليم و توقف قرباني و فتح اورشليم توسط تيطس،سردار رومي.

روزه نهم اَو؛يادآور خرابي دوباره«همبقداش»و يادآوري مصيبت ويراني بيت المقدس.

روزه ي سوم تبشري؛يادآور سقوط يهود و كشته دن جدليا،حاكم يهودا.

قوم يهود در موارد مختلفي مبادرت به روزه گرفتن مي كردند كه از جمله آنها مي توان موارد زير را نام برد:

برسر لطف آوردن خداوند به منظور پيشگيري از عذاب الهي يا پايان بخشيدن به يك مصيبت كه به دليل خشم پروردگار به وجود آمده است.

هنگامي كه يك تهديد يا حمله از سوي دشمان و يا مصيبت طبيعي روي مي داد،به روزه ي عمومي توجه مي كردند.

روزه داشتن به منظور كسب آمادگي براي قبول امري خطير يا ملاقات با ارواح مردگان.

روزه در دين مسيحيت

تاريخ روزه داري در دين مسيحيت،به قبل از قرن هشتم ميلادي مي رسد،از اين قرن به بعد روزه در تقويم كليسا ثيت شده و جزو آداب اصلي به شمار مي رفته است.

آنها معتقدند كه روزه كمك مي كند كه يادبگيريم،از خودخواهي دوري كرده و از خودگذشتگي داشته باشيم و قدر و ارزش فداكاري را بيشتر درك كنيم.روزه دار مسيحي،همچنين بايد از رياكاري و هرگونه ظاهرسازي و خودنمايي دوري كند.آنگونه كه از حضرت عيسي (ع)نقل شده است:

وقتي روزه مي گيري،مانند رياكاران خودت را افسرده نشان نده.آنان قيافه هاي خود را تغيير مي دهند تا روزه دار بودن خود را به رخ بكشند.اما تو وقتي روزه مي گيري سرت را روغن بزن و صورت خود را بشوي تا مردم از روزه تو باخبر نشوند.بلكه فقط پدر تو كه در نهان توست آن را بداند.روزه در مسيحيت جزو احكام مذهبي نيست.به همين دليل روزه مسيحي تحت زمان و قوانين خاصي نيست.آنها آزادند با هدايت روح خدا در هر زمان،به طور فردي يا جمعي براي يك يا چند روز و حتي براي چند ساعت روزه بگيرند.روزه هاي مهم مسيحيان عبارتند از:

روزه جمعه قبل از عيد پاك.

روزه چهل روز قبل از هفته مقدس.

روزه هاي هفتگي؛چهارشنبه ها به مناسبت روز توطئه يهوديانبراي دستگيري عيسي و جمعه ها به دليل به صليب كشيده شدن حضرت عيسي.

روزه هاي فصلي.

روزه به عنوان كفاره گناهان.

لازم به ذكر است كه روزه داري در روزهاي يكشنبه،روز عيد پاك و روز نيطيكاست،ممنوع است.چرا كه اين ايام روزهاي جشن و شادماني به شمار مي آيند.

روزه در آيين زرتشت

در آيين زرتشت،زرتشتيان بايددر سه بخش شنوايي،انديشه و احساس هميشه روزه باشند.به آن معنا كه از طريق اين سه حس،از نيكي دور نشوندو انديشه،احساس و شنوايي آنها،همواره سرشار از نيكي باشد.

اما مؤمنان زرتشتي،به منظور عدم افراط در تناول گوشت حيوانات،در روزهاي دوم،دوازدهم،چهاردهم و بيست و يكم هر ماه خورشيدي،از خوردن گوشت پرهيز مي كنند.همچنين زرتشتيان پس از مرگ يكي از نزديكان،به مدت سه شب از پختن يا خوردن گوشت پرهيز مي كنند.

روزه در دين صائبي

صائبين يا منداييان(پيروان حضرت يحيي(ع))در روزهاي ويژه اي از سال كه آنها را مبطل مي نامند،از خوردن گوشت،ماهي و تخم مرغ خودداري مي كنند.از جمله اين روزها بيست و ششم تا سي ام ماه سمبُلتا،روزهاي ششم و هفتم ماه دولا و روز دوم ماه هطيا است.

آنها،روزه ي واقعي را،روزه دار بودن اعضا و جوارح آدمي مي دانند.در اين باره در كتاب كنزاربا،يا صحف آدم-كه مقدس ترين كتاب مندايي ها است-آمده است:

اي مومنان!برايتان گفتم كه روزه ي بزرگ،فقط نهي از خوردن و آشاميدن نيست.بلكه ديدگانتان را از نگاههاي هرزه و شيطاني و گوشهايتان را از شنيدن حرفهايي كه مردم در خانه خود مي زنند برحذر داريد و زبانهايتان را به گفتارهاي دروغ و ناپسند آلوده نكنيد.

روزه در آيين هاي غير الهي

هندوها

زاهدان پيرو آيين جين و آيين هند،براي ايجاد آمادگي روحي خود،براي برخي جشن ها و اعياد،روزه نگه مي دارند.همچنين پارسايان آيين جين،بهترين مرگ را مرگ در اثر پرهيز كامل از غذا و آب مي دانند و بسياري از آنها داوطلبانه راه روزه داري را در پيش مي گيرند تا بدين طريق به زندگي خود پايان بخشند.

بودايي ها

آيين بودا،برخاسته از آموزشهاي«سيدارتاگوتاما»است كه 535 سال پيش از ميلاد مسيح به شكوفايي رسيد و بودا نام گرفت.او سياق ميانه روي را،جايگزين رياضت هاي شديد جسمي يا دنياپرستي و خوش گذراني هاي بي حد كرد.همه فرقه هاي اصلي بوديسم،دوره هايي براي روزه دارند كه معمولاً شامل روزهاي چهردهم ماه و ديگر روزهاي مقدس است.در آيين بودا،روزه به معناي خودداري از خوردن غذاهاي جامد است.استفاده از برخي مايعات مانعي ندارد.هرچند كه در ميان توده ي بوداييان،روزه وجود ندارد،اما راهبان بودايي تقريباً هميشه در حال انجام كاري شبيه روزه هستند.اين روزه،صرفاً ترك خوردن و آشاميدن نيست و امور ديگري مثل نگه داشتن زبان و ساير اعضا را نيز شامل مي شود.

لامائيست ها

لامائيست هادر روزهاي چهردهم،پانزدهم،بيست و نهم و سي ام هر ماه ،تنها از غذاي آردي و چاي تناول مي كنند،ولي پارساييان اين مذهب در طول اين چهار روز،تا غروب آفتاب هيچ نمي خورند.

روزه در عهد باستان

چينيان كهن

در ميان چينيان كهن بخصوص پيروان مذهب تائو،روزه قلب وجود داشته است و برآن،بيش از روزه تن تأكيد مي كردند.پيروان مكتب كنفوسيوس نيز،روزه داري را به عنوان آماده سازي خود ،براي بهتر به انجام رساندن اوقات پرستش ارواح نياكان،مورد توجه قرار مي دادند.

مصريان باستان

در مصر كهن،پس از مرگ پادشاه،رعاياي او روزه مي داشتند و از مصرف گوشت،نان،گندم،شراب و هر تفريحي پرهيز مي كردند و نيز از استحمام،تدهين(ماليدن روغن به موي سر)و خوابيدن در بستر نرم خودداري مي كردند.

بوميان آمريكا

قبايل بومي آمريكا معتقد بودند روزه گرفتن در كسب هدايت و راهنمايي از روح اعظم،مؤثر است و از جمله مراسم عزاداري آنها،پرهيز از غذا بوده است.همچنين در نزد بسياري از اقوام كهن،پرهيز از آشاميدن و خوردن،به عنوان ابراز ندامت به درگاه خدايان و به عنوان فديه و كفاره گناهان انجام مي شده است.مردم مكزيك كهن،امساك از غذا را به عنوان كفاره ي گناهان بجا مي آوردند كه مدت آن از يك روز تا چند سال متفاوت بوده است و پارسايان آنها در هنگام بروز مصيبتي عام،ماهها راه امساك را در پيش مي گرفتند.